Paragrafen

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Deze paragraaf schept inzicht in de actuele risico’s en het vermogen om deze risico’s op te kunnen vangen. De grondslag van deze paragraaf is vastgelegd in artikel 11 van het BBV.

Inleiding en Achtergrond
Hillegom omschrijft een risico als een onzekere gebeurtenis die effect heeft op het kunnen behalen van een doelstelling. Een risico onderscheidt zich van een probleem omdat een probleem een zekerheid is. Risico’s kunnen zowel intern als extern zijn.

Door te sturen op risico’s in relatie tot doelstellingen is Hillegom beter in staat om haar doelen te verwezenlijken met de beschikbare middelen. Bij het aangaan van risico’s worden onderstaande vier vragen in acht genomen:

  • Wat willen wij bereiken?
  • Wat is daarbij onzeker (voor wie)?
  • Wat ga wij doen (voor wie)?
  • Hoeveel risico is aanvaardbaar*?

*Ten aanzien van de hoeveelheid aanvaardbaar risico is het voorlopige uitgangspunt gekozen dat de (netto) kans maal (netto) impact van de risico’s per programma totaal niet groter mogen zijn dan 5% van het programmabudget (gecorrigeerd voor uitgaven aan verbonden partijen) tenzij hier een door het college goedgekeurde onderbouwing aan ten grondslag ligt. De uitgangspunt zal formeel worden vastgesteld wanneer er voldoende ervaring is opgedaan met de herziene methodiek van risicoberekening. In het huidige begrotingsjaar is nog geen goedkeuring vereist.

Het beperken van risico is geen doel op zich. Zonder risico’s te nemen kan Hillegom geen invulling geven aan haar maatschappelijke missie. Volledige controle vereist immers oneindig budget. De kern van bovengenoemde vragen is om een gedegen afweging te maken tussen effectiviteit en efficiency.

Het sturen op risico’s in relatie tot doelstellingen is een ontwikkeling binnen Hillegom die zich de komende jaren verder zal uitbreiden. In het huidige begrotingsjaar ligt de nadruk op het inventariseren en beheren van de strategische risico’s per programma. Hierbij wordt gekeken naar de netto risico’s. Dit zijn de risico’s na het inrichten van de beheersmaatregelen. De operationele risico’s binnen het ambtelijk apparaat (HLTsamen) komen terug in de risico’s ten aanzien van verbonden partijen. In de komende jaren zal een grotere nadruk worden gelegd op risicobewustzijn op zowel strategisch als operationeel niveau. De huidige opzet ten aanzien van risicomanagement is weergegeven in onderstaand figuur.

Omvang Risico en Weerstandscapaciteit
De omvang van het risico is berekend door per programma inzichtelijk te maken wat de belangrijkste strategische risico’s (zie inleiding en achtergrond) zijn, hoe groot de kan wordt ingeschat dat het risico zich door de jaren heen zal voordoen en hoe groot de impact (in euro) naar inschatting zal zijn wanneer dit plaatsvindt. De kans maal de impact is het risicobedrag dat wordt toegevoegd aan het benodigde weerstandsvermogen.

Bij het inschatten van kans en impact wordt rekening gehouden met de beheersmaatregelen die zijn getroffen (of worden getroffen) om het risico en/of de impact te verkleinen, bijvoorbeeld een verzekering om de schade na een brand te beperken. Op deze manier wordt het netto risicobedrag berekend.

De risico’s zijn geïnventariseerd door de managers die sturen op beheersing van het risico en de daarmee verbonden doelstellingen. Bij het inschatten van kans en impact hebben zij kunnen kiezen tussen het gebruik een standaard tabel voor kans en impact of het maken van eigen beoordeling.

Toelichting Omvang Risico

Programma

Catergorie

Risico

Toelichting Impact

Aandeel

Vitaliteit

Bedrijfsrisico

Leerlingenvervoer wordt niet conform contract geleverd.

Dit resulteert in juridische stappen met als doel de dienstverlening weer op peil te brengen.

 €   225.000

Vitaliteit

Open einde regelingen

Stijging van de vraag naar zorg en ondersteuning binnen open-einde-reglingen. 

Dit resulteert in een toename van niet begrote kosten 

 €   225.000

Leefomgeving

Bedrijfsrisico

Bouwleges kunnen onvoldoende onderbouwd.

Dit kan resulteren in claims door burgers en bedrijven. Als de onderbouwing niet blijkt te kloppen mogen in 2020 geen leges worden gevorderd. Totale schade is dan de geraamde opbrengst voor omgevingsleges

 €     34.000

Leefomgeving

Grond-exploitatie

Het begrote volume aan bouwleges kan niet geint worden doordat projecten doorschuiven naar volgende boekjaren.

Dit kan resulteren in een dekkingstekort in de begroting.

 €     34.000

Leefomgeving

Bedrijfsrisico

De inventarisatie van kapitaalgoederen is onvolledig.

De oorzaak hiervan is uitbesteding en onvoldoende vastlegging van kennis. Het gevolg hiervan is dat kapitaalgoederen onvoorzien onderhoud nodig hebben. Kapitaalgoederen zijn kostbaar, herstel is vaak kostbaar.

 €       7.000

Leefomgeving

Juridisch risico

Een bestuurlijke maatregel is gebaseerd op een foute beoordeling.

Als uit de juridische procedure blijkt dat een bestuurlijke maatregel ten onrechte is opgelegd kan dit leiden tot een schadeclaim.  

 €       7.000

Leefomgeving

Bedrijfsrisico

Schade door vandalisme is groter dan voorzien en is niet verzekerd. 

De gemeente is verzekerd tegen brand,- storm-, vliegtuig- en inbraakschade voor gebouwen. Schades door vandalisme zijn voor rekening van de gemeente. Het risico bestaat dat bij onderverzekering een lager bedrag wordt uitgekeerd dan de werkelijke schade. De verzekerde waarden van de gebouwen zijn volgens de polissen geindexeerd. Periodiek wordt de juistheid daarvan bezien door taxaties. De gemeente heeft budgetten voor vandalisme opgenomen. Tot op heden zijn deze budgetten toereikend. 

 €       7.000

Leefomgeving

Bedrijfsrisico

Ziekten en plagen in de buitenruimte nemen toe door o.a. klimaatverandering. 

We zien steeds meer ziekten en plagen in de buitenruimte ontstaan waartegen we maatregelen moeten nemen. Essentaksterfte, Kastanjebloedingsziekte, Eikenprocessierups.  Hierdoor moeten vaker onvoorziene kosten worden gemaakt om de negatieve gevolgen hiervan te bestrijden. 

 €     28.000

Leefomgeving

Bedrijfsrisico

Versneld vervangen of groot onderhoud uitvoeren door wijzigingen in o.a. het klimaat

Het klimaat is aan het veranderen daarbij ontstaat de kans dat de huidige inrichting niet meer voldoet of sneller slijt dan voorzien. 

 €     79.000

Leefomgeving

grondexploi- tatie

Zie voor een toelichting de paragraaf grondbeleid

 €   197.000

Bestuur & Ondersteuning

Bedrijfsrisico

De publieke opinie ten aanzien van HLTsamen of de gemeenten wordt negatief beinvloed.

De oorzaken hiervoor zijn divers en onvoorspelbaar. Dit resulteert in imagoschade en additionele kosten voor communicatiemiddelen en woordvoering.

 €     34.000

Bestuur & Ondersteuning

Bedrijfsrisico

Politieke agenda kan niet geheel worden uitgevoerd vanwege vroegtijdig vertrek bestuurder

Dit kan resulteren in vertraging van de politieke agenda en additionele kosten voor wachtgeld. Bij het financieel maken van dit risico is enkel rekening gehouden met het aspect wachtgeld. Het jaarsalaris van een wethouder exclusief werkgeverlasten is afhankelijk van het aantal resterende maanden in het jaar.

 €     9.000

Bestuur & Ondersteuning

Bedrijfsrisico

Participatietrajecten wekken vertrouwen dat onvoldoende kan worden waargemaakt.

Dit resulteert in imagoschade en additionele communicatieinspanningen. Kosten verbonden aan communicatie gericht op het managen van verwachtingen en het herstellen/beperken van imagoschade. 

 €      28.000

Bestuur & Ondersteuning

Bedrijfsrisico

Tussenevaluatie van HLTsamen geeft aanleiding tot nader onderzoek.

Dit resulteert in additionele kosten van onderzoeksbureau en communicatie. 

 €     34.000

Overkoepelend Risico

Bedrijfsrisico

Risico als gevolg van operationele tegenvallers.

 €     17.000

Overkoepelend Risico

Bedrijfsrisico

De borging van projecten (projectmatig werken) vindt onvoldoende plaats.

De oorzaak hiervan is tijd (afhankelijkheid van andere projecten) kennis en cultuur. Dit resulteert in kwaliteitsproblemen en herstelwerkzaamheden.

 €     17.000

Overkoepelend Risico

Algemene uitkeringen

Ontwikkeling gemeentefonds

Risico dat de bestaande verdeelmaatstaven zich anders ontwikkelen dan geraamd

 €     79.000

Overkoepelend Risico

Juridisch risico

Procedurefouten bij aanbestedingen

Bij een gerechtelijke procedure kan de gemeente veroordeeld worden tot het betalen van de financiele schade. Tevens kan achteraf blijken dat de aanbesteding niet op rechtmatige wijze heeft plaats gevonden

 €     28.000

Overkoepelend Risico

Bedrijfsrisico

Hogere uitgaven en lagere inkomsten vanwege diverse corona-maatregelen

Onzekerheid welke compensatie wij ontvangen in relatie tot de noodmaatregelen en of deze compensatie voldoende is om alle extra kosten te dekken. 

 €    225.000

Financiering & Garantie

Bedrijfsrisico

Risico dat directe tegenpartijen stoppen met betalen waardoor leningen niet of deels terugbetaald worden.

Dit heeft een negatief effect op de exploitatieruimte van de gemeente. 

 €    276.000

Verbonden partijen

Bedrijfsrisico

Risico's in de bedrijfsvoering van een verbonden partij.

Hierdoor is de verbonden partij onvoldoende in staat om haar opdracht uit te voeren en/of schade (euro) wordt doorbrekend aan de gemeente.

 € 1.137.000

 € 2.734.000

Op basis van bovengenoemde risico-inventarisatie is gebleken dat de omvang van het netto risico van Hillegom € 2.734.000 bedraagt. Dit bedrag zal als ondergrens worden gehanteerd voor de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit kan worden ingezet om niet geraamde (onvoorziene) lasten van substantiële aard mee te dekken. De structurele weerstandscapaciteit geeft de omvang van de maximale ruimte om de belastingen te verhogen om structurele lasten mee te dragen.

Omvang weerstandscapaciteit Hillegom

Rek. 2020

Begr. 2021

Begr. 2022

Begr. 2023

Begr. 2024

Begr. 2025

Totaal van de risico's 

         2.275

         2.280

             2.734

             2.734

             2.734

             2.734

Weerstandscapaciteit

Algemene reserve

       34.126

       34.619

          26.616

       27.351

       27.171

       27.014

Stille reserve

              -  

              -  

                       -  

Vastgestelde buffer van de algemene reserve

       -6.000

       -6.000

           -6.000

       -6.000

       -6.000

       -6.000

Onbenutte belastingcapaciteit

         2.952

         2.602

             2.602

         2.602

         2.602

         2.602

Totaal van de weerstandscapaciteit

       31.078

       31.221

          23.218

       23.953

       23.773

       23.616

Ratio weerstandsvermogen

13,66

13,69

8,49

8,76

8,70

8,64

Wij maken gebruiken van de waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor risicomanagement. De minimale ratio is 1,4 < x < 2. Hoe hoger de ratio, hoe beter de gemeente in staat is om risico’s op te kunnen vangen.

Financiële kengetallen

 Financiele kengetallen 

rek.  2019

rek.   2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

 Netto schuldquote 

8,5%

12,5%

43,1%

44,9%

54,9%

53,7%

51,9%

 Netto schuldpositie gecorrigeerd voor verstrekte len. 

-8,5%

-2,9%

25,7%

29,8%

38,3%

37,1%

35,4%

 Solvabiliteit 

76,5%

71,7%

60,5%

59,3%

56,6%

56,0%

56,0%

 Grondexploitatie 

7,2%

11,2%

-0,4%

-5,5%

-0,3%

0,0%

0,0%

 Structurele exploitatieruimte  

1,9%

3,8%

3,20%

1,9%

-0,2%

-0,3%

0,8%

 Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor 

106,0%

112,2%

109,9%

112,5%

113,2%

113,7%

114,1%

Toelichting van de financiële kengetallen

Netto schuldquote

 bedragen x € 1.000 

 Netto schuldquote 

rek.2019

rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

 Vaste schulden 

+

                 -  

               11800 

         18.000

       20.835

         26.005

         25.075

            24.145

 Netto vlottende schuld 

+

        10.039

         1.163

           8.942

          7.986

           5.704

          6.128

      6.285

 Overlopende passiva 

+

           4.316

           6.513

           4.500

          4.500

           4.500

           4.500

           4.500

 Financiele activa (uitzettingen > 1 jaar) 

-

                 -  

                  -  

                  -  

                  -  

                 -  

                  -  

              -  

 Uitzettingen < 1 jaar 

-

           8.096

           10.426

           6.500

          6.500

           6.500

           6.500

          6.500

 Liquide middelen 

-

              303

               312

              500

              500

               500

               500

              500

 Overlopende activa 

-

           1.734

           1.790

           1.000

          1.000

           1.000

           1.000

          1.000

 Totaal 

           4.222

           6.948

         23.442

       25.321

         28.209

         27.703

        26.930

 Totale baten, excl. mutaties reserves 

        49.730

         55.759

         54.359

       56.368

         51.393

         51.575

        51.933

 Netto schuldquote (netto schuld/baten) 

8,5%

12,5%

43,1%

44,9%

54,9%

53,7%

51,9%

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Overigens hanteert de VNG een signaalwaarde van 100%, waarboven waakzaamheid is geboden. Een netto schuldquote van hoger dan 130% is een indicatie voor een te hoge schuld. Hillegom zit hier aanzienlijk onder.

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

 bedragen x € 1.000 

 Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 

rek.2019

rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

 Vaste schulden 

+

                -  

     11.800

         18.000

       20.835

         26.005

         25.075

         24.145

 Netto vlottende schuld 

+

       10.039

       1.163

           8.942

          7.986

           5.704

           6.128

           6.285

 Overlopende passiva 

+

         4.316

         6.513

           4.500

          4.500

           4.500

           4.500

           4.500

 Financiele activa 

-

         9.449

         8.553

         9.449

      8.548

         8.548

         8.543

         8.541

 Uitzettingen < 1 jaar 

-

         8.096

         10.426

           6.500

          6.500

           6.500

           6.500

           6.500

 Liquide middelen 

-

            303

            312

               500

              500

               500

               500

               500

 Overlopende activa 

-

         1.734

         1.790

           1.000

          1.000

           1.000

           1.000

           1.000

 Totaal 

        -5.227

        -1.605

         23.442

       16.773

         19.663

         19.160

         18.389

 Totale baten, excl. mutaties reserves 

       49.730

       55.759

         54.359

       56.368

         51.393

         51.575

         51.933

 Netto schuldquote gecorrigeerd 

-10,5%

-2,9%

25,7%

29,8%

38,3%

37,1%

35,4%

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen.

Solvabiliteitsratio

 bedragen x € 1.000 

 Solvabiliteitsratio 

rek.2019

rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

 Eigen vermogen 

         62.023

         63.182

         55.060

       56.699

         54.814

         53.016

         52.115

 Balanstotaal 

         81.085

         88.180

         90.937

       95.647

         96.871

         94.739

         93.138

 Solvabiliteit (ev/balanstotaal) 

76,5%

71,7%

60,5%

59,3%

56,6%

56,0%

56,0%

De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten.

Met een solvabiliteit van 59,3% steekt Hillegom gunstig af in vergelijking met de gemiddelde gemeente.

Grondexploitatie

 bedragen x € 1.000 

 Grondexploitatie 

rek.2019

rek. 2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr.2024

begr. 2025

 Totaal activa niet in exploitatie genomen bouwgr. 

                  -  

                  -  

                  -  

                  -  

                  -  

                  -  

                  -  

 Totaal activa bouwgronden in exploitatie 

           3.581

           6.258

           -211

         -3.105

          -137

                  -  

                  -  

 Totaal baten exclusief mutaties van reserves 

         49.730

         55.759

         54.359

       56.368

         51.393

         51.575

         51.933

 Kengetal grondexploitatie 

           7,2%

11,2%

-0,4%

-5,5%

-0,3%

0,0%

0,0%

Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld.
De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op.

Structurele exploitatieruimte

 bedragen x € 1.000 

 Structurele exploitatieruimte 

rek.  2019

rek.   2020

begr. 2021

begr. 2022

begr. 2023

begr. 2024

begr. 2025

 Totale structurele lasten 

A

       48.250

       54.855

     54.255

     56.657

       53.146

       53.307

       53.254

 Totale structurele baten 

B

       49.033

       55.471

     54.163

     56.368

       51.393

       51.575

       51.933

 Totale structurele toevoegingen aan de reserves 

C

                 2

0

                 3

                 -

                 -

                -  

                -  

 Totale structurele onttrekkingen aan de reserves 

D

         1.011

         8.210

       1.855

       1.386

         1.644

         1.592

         908

 Totale baten, excl. mutaties reserves 

E

       49.730

       55.759

     54.359

     56.368

       51.393

       51.575

       51.933

 Structurele expl.ruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100% 

3,6%

3,8%

3,2%

1,9%

-0,2%

-0,3%

0,8%

Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De relevantie van dit kengetal voor de beoordeling van de financiële positie schuilt erin dat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Samenhang kengetallen
De kengetallen moeten in samenhang worden bezien. Wanneer bijvoorbeeld de grondexploitatie niet bijdraagt aan vermindering van de schuldpositie en de structurele exploitatieruimte negatief is, geeft het kengetal belastingcapaciteit inzicht in de mogelijkheid tot hogere baten.
De rente op de schulden krijgt de gemeente voor een deel terug via de uitgeleende gelden. Met de aflossingen op deze uitgeleende gelden kunnen de schulden worden afgelost. Voor het bedrag aan uitgeleende gelden veroorzaken de schulden per saldo geen lasten op de exploitatie.
De uitgeleende gelden kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de uitleenquote op. Deze uitleenquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Wel wordt een risico op deze uitgeleende gelden gelopen. Het is de reden om ze apart van de netto schuldquote te houden. Daarbij zijn het geen vrije middelen die behoren tot het werkkapitaal, maar geldmiddelen die zijn ingezet voor de publieke taak.
Bij de voorraden bouwgrond wordt onder normale condities de rente van de financiering voor de aankoop bijgeschreven bij de voorraad (BIE’S). De rente drukt zodoende niet op de exploitatie. Bij de verkoop van de kavels worden de rentekosten van deze schulden goed gemaakt. En ook worden met de verkoopopbrengst de leningen afgelost of neemt de behoefte om nieuwe geldleningen aan te trekken af. De schulden aangegaan voor de aankoop van bouwgrond veroorzaken bij een winstgevend bouwplan per saldo geen lasten op de exploitatie. Ook de voorraadquote laat zich makkelijk verrekenen met de netto schuldquote door hem simpelweg er van af te trekken. Door de uitleenquote en de voorraadquote van de netto schuldquote af te trekken krijg je de schuld die werkelijk op de exploitatie drukt.

Deze pagina is gebouwd op 02/18/2022 14:20:24 met de export van 12/09/2021 12:42:53